शिक्षकको वारेमा सधैं विलौना

 २०७९/०४/२४

शिक्षकको वारेमा सधैं विलौना मात्र सुनिन्छ,चाहे त्यो सरकारले तलब बृद्धि गर्ने बेला होस, वा माग पुरा गराउने दबाबको बेला किन नहोस। किन यस्तो हुन्छ नेपालमा?

किनकि शिक्षक र शिक्षक नेतृत्वले आफ्नो क्षमताको पहिचान बनाउनै सकेको छैन।

-उ सधैं ब्वाँसोको कथामा अल्झिएको हुन्छ - झर्ला र खाम्ला तर त्यो कहिल्यै झर्दैन, आँप भए पो पाकेपछि झर्छ।

-दिशा निर्देश गर्नुपर्ने व्यक्ति अर्कोको भर परी जुम्रा जस्तै परजिवी भएको छ।

- खोइ त दिशा निर्देश गरेको, गर्नुपर्दैन?

-हिजो कृष्ण, राम, रावण, हनुमान सबै आफ्नो गुरुको आश्रममा पुग्थे चाहे त्यो अध्ययनको लागि होस वा जटिलता बन्दनहरु तोड्न होस। त्यसैले त गुरुको महत्व पनि थिहो। तर आज शिक्षक सरुवाको लागि, र आफ्नो व्यक्तिगत स्वार्थपूर्तिको लागि दिनानुदिन नेताको पछि लागि पर्छ।

- शिक्षकले बुझ्नुपर्दैन मानिस जन्मेको कर्मको लागि हो, जति जिउँदै छ , सेकेन्ड, मिनेट, घन्टा, दिन घट्दै गर्दा जीउने समय घटाइरहेको हुन्छ, तर बाच्नु कर्मको लागि हो।

_ शिक्षक किन बुझ्दैनन् _ चाकडी र चाप्लुसी बजाउने समय अध्ययन गर्यो भने आफ्नो क्षमता आपसेआप वृद्धि हुँदै जान्छ। अरु कसैको वारेमा केही कुरा गरी समय खर्चने समयमा त गाँउमा एक मुठो घाँस काट्न सक्छ, जसले गर्दा आधा लिटर दुध बढ्न सक्छ,

सहरमा भए एक लेख। दुबै धन आर्जनको सुनौला अवसरमा परिवर्तन गर्न सक्छ नि तर उ त्यसो गर्दैनन।

- शिक्षक किन बुझ्दैनन् - शिक्षक सेवा आयोग पास नगर्ने तर पदमा चाँही लिसो टासिदा झै टासिने। उसको शैक्षिक योग्यता र स्थाइत्वको लागि गरिने प्रतिस्पर्धा गर्नुपर्दैन। आफु शिक्षक सेवा आयोगको परीक्षा उत्तीर्ण नहुने तर दोष चाँहि अरुलाई। न्यायको वारेमा सबैको आवाज बन्दिनुपर्ने व्यक्ति उ आफ्नै आगनमा निर्लज्ज हुन्छ।

- शिक्षकहरु अष्टबक्रले झैं शास्त्रार्थ गर्न सक्नुपर्ने सामर्थ्यकाे खोजिमा लाग्नुपर्ने हो । राजा जनक र आचार्य बन्दीलाई समेत चकित पार्दै वालक अष्टबक्रले झैं ग्यानको घमण्ड गर्ने व्यक्ति आचार्य बन्दीलाई शास्त्रार्थ गरी जल समाधिमा पुग्नको लागि वाद्य भएतापनि क्षमादान गरी पुन लज्जित पारेका थिए। हिंसाले हिंसा नै निम्ताउने हो र कहिल्यैँ पनि विजयी प्राप्त गरेको हुँदैन। शिक्षकले किन अक्ष्ररमा शक्ति छ भन्ने बुझ्न सक्दैनन्? एक अक्षरको तल माथिले जीवन शक्तिशाली र विनास दुबै हुन सक्छ भन्ने सन्देश रावणले उपासना गरेको देवी ताराको रुपलाई बुझ्नु पर्दैन?

- किन शिक्षक राजनैतिक नेताका पछि लागि आफ्नो अस्तित्व मेटाउदै छन्?

- किन शिक्षक कमजोर वा न्यून स्तरको व्यक्तिहरूका कथाहरू सुन्दै आफुलाई कर्मशील, र सफल व्यक्तित्व बनाउने अवसरबाट पन्छिदै छन र आफुलाई एक निर्लज्ज व्यक्तिको रुपमा उभ्याएर आफ्नो मानमर्दन गर्दछन्?

शिक्षक किन बुझ्दैनन् - प्राप्त ग्यानलाई व्यवहारमा नउतारेसम्म वृन्दापुरीका ब्राह्मण कै चाल हो भन्ने कुरा।

- चाकडी दासत्वको मार्ग हो भने सतकर्म प्राप्ति र मोक्षको मार्ग हो। अर्थात चाकडी अधर्मको मार्ग हो। सतकर्म गर्दैगर्दा एक्लिने सक्छ, एक्लिने सक्छ तर कालान्तरमा जानुपर्ने सबैको मार्ग त्यही हो। जसले सतकर्म छोड्छ , एक दिन समयले कालकोठरीमा पुर्याइदिन्छ। शिक्षक मात्र होइन है शिक्षा कार्यालयमा कामगर्ने राष्ट्रसेवक हरु आफैंले सोधे हुन्छ कतै तपाईंले चोपेको नदिले एकान्तमा तपाईंलाई जिस्काराखेको त छैन? पैसा बाच्नको लागि हो तर सर्वस्व होइन है। बरु यही पैसोले सर्वसोहरण चाहिँ गर्न सक्छ।

- मानिसको ठूलो दुश्मन लोभ हो। जुनदिन मानिस लोभबाट मुक्ति हुन्छ अनि अवसरहरू पिछा गर्न थाल्छन।

- शिक्षकले अद्ययन गर्नैपर्छ, नेताकोमा जानेहोइन नेतालाई आफ्नोमा आउन वाद्य पार्नुपर्छ।

- शिक्षक सान्त मात्र हुँदा समाज शान्त हुनुपर्ने वातावरण बनाउनुपर्छ, जव शिक्षक गर्जन्छ नि मन्दोदरीको अवस्थामा सरकारलाई पुर्याउने सामर्थ्य राख्नुपर्छ।

शिक्षकको नेता हुँ भन्ने, समग्र शिक्षकको आवाज बन्नुपर्ने व्यक्ति आफुभन्दा माथिल्लो तहका शिक्षकलाई व्यवस्था गर्दै विद्यालयको नेतृत्वमा रियाल काढ्ने। कमसेकम जुन ठाउँमा नेतृत्व गर्दै छौ नि त्यो ठाउँमा आफुभन्दा सिनियरको सहमति लिएर लिने गर। कमसेकम त्यो स्थान को लागि योग्य स्थायी शिक्षक त बन। आयोगमा नाम ननिकाल्ने शिक्षक अरुभन्दा योग्य कसरी भयो प्रश्न आफैंसँग गर न। आत्मग्लानी बाहेक केही पाउँछौ। आफुलाई त खुसी राख्न नसक्ने शिक्षक, शब्दसँग डराउने शिक्षक, शिक्षकको नेता हो त? कठै कृपा को पात्र नबन। त्यस ठाउँको लागि योग्य पनि बन है। आफुलाई सर्वगुणी नठान। भ्रममा नजिअ। किन शिक्षक कमजोर छ, सोध त आफैंलाई? आफैंले गर्न सक्ने काम तिमी आफु गर्दैनौ, अरुलाई दोष। पहिलो काम तिम्रो छ। दोस्रोको लागि हुँकार गर्ने सामर्थ्य राख। नकि चाकडी। चाकडी गर्ने व्यक्ति त शिक्षक नै हुन सक्दैन। गुटबन्दी गर्ने व्यक्ति पनि शिक्षक हुनै सक्दैन। शिक्षा नियमावली वाहिर गएर बनेको प्रधानाध्यापक अनुशासन आफै लत्याउँछ। कठै नि बलियो छु भन्छ उ बारम्बार एकान्तमा एक्लै डराउँछ। किन? किन कि उसले नियमावलीलाई मान्दैन। जब विद्यालयको प्रधानाध्यापक गलत तरिकाले काम गर्छ। उसका विद्यार्थीले के सिक्ने? यदि उ आफु चाकडी गर्छ भने उसका चेला कस्ता हुन्छन? बुझ्नुपर्दैन। जो जसले जहाँ जसरी अन्याय गरे पनि प्रायश्चित मानिसको सर्वोत्तम गुण हो। त्यसलाई त अंगिकार गर न अनि बल्ल नेता बनौला। अन्यथा तिमी नेताको नाममा कठपुतली मात्रै हो। कठपुतलीको आफ्नो आवाज हुँदैन, दर्शन हुँदैन उ सदै जदो गरी हिड्ने हो।

अनि मात्र शिक्षक गुरुको मार्गमा लाग्ने छ र सबै अनुभुती गर्न पाउने छ। जव गुरु मुस्कुराउन थाल्छ नि पुरा समाज मुस्कुराउँछ। हिरण्यकशेपु बलवान थियो तर प्रल्हादले आफ्नो बाबालाई भगवान मानेनन् र भगवानमा जत्तिको सामर्थ्य उनीसँग नरहेको र उनलाई उनकै प्रभुले बचाउने कुरोमा ढुक्क थिए।

-