कर्म नै जीवनको सबै थोक

 २०७९/०४/०५

कर्म नै जीवनको सबै थोक

पर्शुरामले आफ्नो गुरु महादेवसँग आफुलाई प्रदान गरिएको धनुष कसलाई दिने भनी प्रश्न गर्दा महादेवले आफ्ना भक्त लंका पति रावण र मिथिलाका राजा जनक मध्ये जसलाई दिनमन लाग्छ उसैलाई देउ भन्नु भएको थियो। त्यसपछि पर्शुराम रावणको पुग्दैगर्दा एक जना ऋषि पुत्रलाई रावणलाई भगवान नमानेको अवस्थामा मृत्युदण्ड दिन तयार भएको वेलामा पुगेका पर्शुरामलाई स्वागत गर्दै भन्दै थिए- रावण उनको लागि जे गर्न पनि तयार भएको कुरा व्यक्त गरे।

पर्शुरामको कथन रह्यो - उनी त्यहाँ भगवान् महादेवको सल्लाह अनुसार धनुषवाण दिनको लागि पुगेको तर राजा भएर पनि प्रजावत्सल बन्न नसकेको र बाध्यकारी रुपमा भगवान् मान्न लगाइएको हुँदा त्यो पवित्र धनुषवाण दिन नमिल्ने भनिदिए । उनलाई त्यहाँ रही आतिथ्य स्वीकार गर्नको लागि अनुरोध गरेकोमा विचारमा मेल नखाएपछि रहनु भनेको द्वन्द्व मच्चाउनु हो। त्यसैले त्यहाँ रहन सम्भव नभएको बताए।

फेरी रावणले केही सेवाको लागि अवसर प्रदान गर्नको लागि अनुरोध गरे।

पर्शुरामले मृत्युदण्ड दिनको लागि तयार रहेको ब्राह्मणको जीवनदान मागे र ती नवयुवकलाई लिइ दरबारबाट बाहिर निस्किए । दुवै जना आ-आफ्नो बाटो लागे। प्यास लागेकोले पर्शुराम पानी पिउनको लागि जादैगर्दा श्रवण कुमारसँग पानी माग्दा आफु निम्नजातिको भएकोले दिन नमिल्ने भनेपछि मानिस जन्मदा शुद्र भएर जन्मछ र उ कर्मले फरक बन्न पुग्दछ। कोही आमा निम्नकोटीको हुदैँन। मेरा अन्धा बाबुआमालाई तिर्थको लागि बोकेर हिँडेको भनिसकेपछि पर्शुरामले दुबै बाबुआमासँग भेट गरी ढोग गर्नुभयो।

त्यहाँबाट विदा भै पर्शुराम राजा जनकमा पुगी धनुषवाण दिनुभयो। राजा जनकले उनको जीवनको लागि मार्गदर्शन गर्नुहोस भनेकोमा पर्शुरामले आफुले सँगालेकाे अनुभवको आधारमा भन्नुभयो:

कर्म नै धर्म हो।

कर्म नै वर्ण हो।

कर्म नै वास्तविक जाति हो।

कर्म नै जीवनको आरम्भ हो।

कर्म नै जीवनको अन्त हो।

जसले कर्मलाई महत्व दिन्छ, उसैको जीवन सफल हुन्छ। उनी ऋषि पुत्र भएर जन्मिए ब्राहम्ण थिए तर कर्मले क्षेत्री भए। अन्तमा हतियार त्यागी उनी पुन तपस्वी अर्थात् ब्राह्मण नै भए।

त्यसैले आजको आवश्यकता सत कर्म , सत्मार्ग र लोभको त्याग गर्नु नै हो।

फेरी अब्दुल कलामलाई सलुट छ किनकि एक्काइसौं शताब्दीका गरिबको कोखबाट जन्मेर सफल मानिस कर्मले नै बनेका थिए र उनले पनि भनेका थिए:

यदि कसैले आफ्नो कर्तव्य वा दिइएको जिम्मेवारी पुरा गर्छ भने कसैलाई ढोग्नुपर्दैन तर कसैले उसलाई दिइएको जिम्मेवारी पुरा गर्दैन भने सबैसँग झुक्नुपर्छ, ढोग्नु पर्छ। सामान्य तर कति तेजस्वी छन यी भनाई।

त्यसैले कर्म नै धर्म हो। गीतामा पनि बताइएको छ: कर्म गर फलको आशा नगर।