नेपालका शिक्षक नेता र राजनैतिक कर्मिहरु करिव उस्तै देखिन्छन

२०७४-०६-१०
नेपालका शिक्षक नेता र राजनैतिक कर्मिहरु करिव उस्तै देखिन्छन। शिक्षा देशको पुन्ज हो भने व्यक्तिको अविभाज्य सम्पती पनि हो। हामीहरुसङ्ग उखान पनि छ मुर्ख साथि हुनुभन्दा बिद्वान् वैरी नै जाति। म सामुदायिक विद्यालयको शिक्षक। म काठमाण्डौमा अध्ययनको लागि २०४८ सालमा दोश्रो पटक कास्कि देखि काठमाण्डौमा खुट्टा टेकोको विध्यार्थी आजको शिक्षक। अनि २०४९ सालदेखि निजि विद्यालयमा आफ्नो अध्यापन् पेशामा टेकेको शिक्षक्। अनि २०५० देखि सामुदायिक विद्यालयमा र निजि विद्यालय साथै +२,स्नातक र स्नातकोत्तर सम्मका कक्षा कोठामा एक् अङ्रेजी शिक्षकको रुपमा पहिचान बनाउदै गर्दा आफ्नो अध्ययनलाई पनि अङ्रेजी भाषामा एमफिल सम्मको अध्ययन र विद्यालयको लागि अङ्र्जी पुस्तक सृङ्खला र कक्षा १० को अङ्र्ग्रेजी पुस्तकको पाठ्यक्रम बिकास सानो ठिमिबाट निर्मित र जनक शिक्षाबाट प्रकाशित पुस्तकमा आफुलाई एक् लेखकको रुपमा उभ्याउन पाउदा मेरा पुज्य बा आमा , आदरणिय गुरुवर्ग अनि मेरा प्रेरणाका प्रतिमुर्ति विद्यार्थी भाईबहिनिहरुको विचमा उभ्याउदा आफुलाई भाग्यमानी भित्रको एक पात्र तर देशको अन्योल, अत्याचार, घुशखोरी, र देशका युवाहरुलाई स्वदेशमा राखि यहि पशिना चुहाई नेपाललाई सम्वृदीतर्फ लाग्नको लागि उत्प्रेरक बन्न नसकेकोमा दुखि छु।

साथै मेरा जिवन साथी वालवच्चाहरु अनि मान्यजन दाजुभाउजु, काका काकी सवैको विचमा गाइगोठालो देखि विद्यालय र महाविद्यालयसम्मका मित्रहरुको माया ममता अनि स्नेहले नै आजको यस दिनसम्म म अभागी भित्रको भाग्यमानी पात्रको रुपमा आफुलाई उभ्याउन सकेको छु। मैले सम्भव भएसम्म जो मलाई घृणा गर्न खोज्छ उसको सेवा गर्न् पाएमा खुशि ठान्दछु। मैले अध्यन गरेका पुस्तकमा गिता नै सर्वोपरि मानेको छु र गिताको सारमा नै मानव जीवन् जिउने आधार पाएको छु। गिताले नै भनेको छ मानिस एक्लै जन्म लिन्छ, र अन्तमा पनि एक्लै मरेर् जान्छ।नाङ्गै जन्मन्छ र मरेपछि नाङगै अन्तेस्टि हुन्छ। सत्य यहि नै हो। आफ्ना आफ्न्त भन्नु केहि छैन र कोहि पनि कसैको मृत्युको पछि लागेर् जान सक्दैन। बाटामा हिड्ने बटुवा र घरको सदस्यको विचको तेति धेरै भिन्नता छैन। केवल भिन्नता दायित्वमा मात्रै हो। कसले कसको लागि के गर्ने? यो मानव जीवनलाई सामाजिक बनाउने आधार मात्र हो।

मानिसको विद्वताले नै गर्दा आज भिमकाय जिव जन्तुहरुलाई आफ्नो वसमा राखि आफ्नो प्रयोजनमा उपयोग गरेको देखेको छु। त्यस्तै विभिन्न आविश्कार गरि जीवनलाई सहजिकरण पनि भएको पाएको छु। यति हुदा हुदै पनि भन्नै पर्छ मानिस स्वार्थी छ र उ आफुलाई ठिक र अरुलाई बेठिक भनिहाल्छ यहि नै हो मानिसको कमजोरी। हिजोको दिनमा हाम्रा बाउबजेले घिउ पानी झै पिउन सक्थे तर अहिले कोक फण्टा जस्ता पिए पदार्थहरु।मेरा बाले एक माना घिउ पिएका थिए भनेको सुनेर अहिलेका मानिसले त्यहि गतिमा घिउ पिएमा के गति होला? अनि एकले अर्कोलाई नबुझ्दानै द्वन्द हुने हो। तर यसैमा पनि एकले अर्कोको भलाईको लागि केहि त्याग गरिदिदा समाजमा द्वन्द होइन मेलमिलाप बढ्ने छ। मेलमिलापको बाटो नै सर्वोत्तम बाटो हो।
तर पनि मेलमिलापकै बाटोमा लाग्दै गर्दा सगै हिड्ने साथीले उसलाई गरेको सहयोग विर्सदै गर्दा अचम्म लाग्यो। प्रसङग थियो शिक्षक अधिबेशनको। शिक्षक अधिवेशनको हल्ला चल्दै गर्दा नेतृत्वलाई कुरा गर्दा अवको प्रतिसप्रधामा मलाई सघाउन पर्यो भन्दै गर्दा सिधै कसरी नेतृत्वमा जिम्मा दिने भनि जबाफ दिएकोमा मैले प्रति प्रश्न गरे ममा केको कमजोरी छ। म किन शिक्षकको नेतृत्व गर्न नपाउने? मलाई साथिहरुले अघि बढ्नु पर्छ र शिक्षकको नेतृत्व गर्नुपर्छभन्दै गर्दा म पछि नहट्ने कुरा राखे। यति मात्र हो र यदि अधिबेशन भयो भने तपाइले सहयोग नगरे पनि म चुनावमा त प्रतिस्प्रधि त बन्न सक्छु नि भन्दै गर्दा त्यसमा त सक्छस भन्न भ्याउनु भयो। अनि मलाई लाग्यो हिजोको दिनमा अर्को साथीलाई सहयोग गर्नु पर्यो रे आज तैले हिजोको दिनमा नेतृत्व समालेको छैन रे! कस्तो विडम्वना पढे लेखेर् शिक्षकको नेतृत्व समालेका मित्रहरुको।

के हिजोको दिनमा म जस्ता अरु साथीले उहाहरुलाई नेत्रीत्वमा जान सघाउन हुने तर् उनिहरु अरुलाई सघाउनुपर्छ भन्न नसक्नुले एक पटक महाभारतको दुर्योधन र कर्णको जस्तो मेल अनि रामायणको राम र भरत जस्तो बन्न मिल्दैन र? २०४८ को चुनावमा भाग लिएका दलका नेताहरु अझै पनि आफैले चुनावमा भाग् लिन पाए ठिक र भाग लिन नपाएमा अन्तर्घात।अहिलेको स्थानिय चुनावको परिणामले त्यसैको प्रतिनिधित्व गर्दछ। ठिक त्यहि गतिमा ३०औ वर्षसम्म एकै जना शिक्षक आफुलाई जिल्लादेखि केन्द्रसम्मको नेतृत्वमा पुरयाइदिनुपर्ने रे। यति मात्र हो र चुनावमा उमेदवारी पनि दिने अनि चुनाव हारेसकेपछि म त नेतृत्वमा छैन भन्ने। असल र सक्षम नेतृव भए त ठिकै पनि थियो तर दुर्भाग्य उहाहरु नै शिक्षकको नेतृत्व गर्दै गर्दा उहाहरुले नै चुनावमा जिताएको दलले देशको नेतृत्व् गर्दैगर्दा पनि १०औ वर्षसम्म शिक्षकको नतिजा प्रकाशन गर्न दवाव दिन नसक्ने, आन्दोलनको दौरानमा अस्थाईलाई स्थाई बनाउनु पर्छ भन्दै गर्दा सरकारसङग टेबुलमा वार्ता गर्दा पेन्सनको लागि ७ वर्षको सेवावधि गणना गर्ने रे तर पेन्सनको लागि ७ वष १दिन बढि भएकोलाई के गर्ने ,तेतातिर ध्यान नदिने, कस्तो लाचारी पन छ यहा।। अनि मावि शिक्षक हुनको लागि माविको शिक्षकको लागि शिक्षा सेवा आयोगबाट स्थाई हुनुपर्ने रे तर राजधानीमा नै प्राविका शिक्षकहरु माबिको नेतृत्व गर्दै हुनुहुन्छ। यसलाई के भन्ने? हो दलका नेता र शिक्षकका नेता उस्तै उस्तै त हुन नि । हैन र?

आजको आवश्यकता पुरानो नेतृत्वलाई सन्मान र आजको दिनसम्म सघाउनेहरुलाई नेतृत्व दिलाएमा सामाजिक तथा शैक्षिक न्याय हुने थियो। अवको शिक्षकको नेतृत्वमा नयालाई अवसर त्यसरी नै प्रदेश तथा केन्द्रको चुनावमा पनि प्रत्यक दलले नयालाई स्थान उपलब्ध् गराई हिजोको दिनमा तपाइले प्रयोग गर्दै गरेका अप्राजातन्तृक, निरङ्कुश, सामन्ती जस्ता सव्दहरुले यहाहरुको मानमा मर्दन नगरुन् ।स्थानिय, प्रान्तिय र केन्द्रीय राजनैतिक नेतृत्वले देशमा विकास र शिक्षकको नेतृत्वले देशको शैक्षिक गुणस्तरमा वृद्दी गर्न सकोस, यहि नै अहिलेको आवस्यकता हो। शिक्षकले चाहे गर्न् सक्छन भनि अहिले शिक्षकहरु माथी पर्न गएका गिध्य आखाहरुलाई जवाफ् दिन सक्नुपर्छ। यसको लागि प्रत्यक शिक्षक लगनशिल, क्रतव्यपरायण, पेशाप्रति बफादार भैइ अहिले समाजमा देखिएका कुरिति र कुसस्कार सामाजिक भेदभावलाई आफ्ना विधार्थीको माध्यमबाट समाज परिवर्तन गराउने माध्यम् बन्नु पर्छ शिक्षक्।
मेरा आदरणिय शिक्षक मित्रहरु यदि तपाईहरु मलाई शिक्षकको नेतृत्वमा जा भन्नुहुन्छ भने म तयार छु तर आजको दिनसम्म मैले कुनै पदको लालचा देखाएको छैन र देखाउने पनि छैन तर तपाईहरु अगाडि बढ भन्नुहुन्छ भने म तयार छु किन कि म यो पेशा जागिर नपाएर शिक्षक भएको होइन । मैले यस पेशालाई इज्जत गर्छु र आजको दिनसम्म म यस पेशामा सन्तुस्ट छु यद्दपी यस पेशामा देखा परेका बादललाई भने पानी पारेर स्पस्ट निलो गगनको छितिज देखाउनुपर्ने छ। यसमा तपाइको सहयोग् र साथ मिलेमा मेरो होइन हाम्रो शिक्षाको रुपरेखा बद्ल्न निस्वार्थ भै लाग्ने छु। अनि सामुदायिक विद्यालयका शिक्षकलाई हेर्ने दृस्टिकोणमा परिवर्तन गराउने मार्गमा लाग्ने छु। मैले सुरु गरेको छु, अव हजुरहरुको पालो।

चन्द्र कान्त पण्डित
शिक्षक
पशुपति मित्र माबि चावहिल , काठमाण्डौ