सामुदायिक विद्द्यालय किन र कस्का लागि संरक्षण गर्नु पर्ने

२०७५-०१-१६
सामुदायिक विद्द्यालय किन र कस्का लागि संरक्षण गर्नु पर्ने

नेपाले विकासको गतिमा लम्कदै छ भने अर्कोतर्फ सामुदायिक विद्द्यालयहरु धरासाही हुदै छन् कहिँ एक विद्द्यालय अर्को विद्द्यालयमा समाहित भैरहेका छन। त्यस्तै गरी निजि विद्द्यालायामा चर्को फी भयो भनि चिच्याउदै गरेका विद्द्यार्थी संगठनहरु र गनगन गर्ने अभिभावकहरु पनि छन् । प्रत्यक अभिभावक जो विद्द्यार्थीको विद्द्यालायाको सुल्क महँगो भयो भन्दै गर्दा आफु फी तिर्न सक्छु भन्ने अभिभावकको लागि मात्र हो निजि विद्द्यालय किन कि निजि विद्द्यालयको उद्श्य नै नाफाको लागि खोलिएका सस्थाहरु हुन। प्रत्यक सजग नेपाली नागरिकले सामुदायिक विद्द्यालायालाई माया र संरक्षण नै गर्नु पर्छ, यसको लागि घरमा वच्चा हुनेले वच्चाहरु विद्द्यालायामा भर्ना गरेर, नहुनेले अरुलाई सम्झाई बुझाई वच्चाहरु भर्नाको लागि उत्प्रेरणा जगाएर। किन सामुदायिक विद्द्यलयको जगेर्ना गर्नु पर्ने? के हुन्छ सामुदायिक विद्द्यालय नहुदा?

शिक्षा नै विकासको पहिलो खुड्किलो हो । शिक्षाले नै मानिसको दैनिक हिसाव किताव राख्न सघाउछ भने वाकी विश्व कस्तो छ भनि वुझ्नको लागि पनि शिक्षा आवश्यक छ। प्रत्यक रास्ट्रले आफ्नो देशलाई सम्वृद्द्दीमा पुर्याउनको लागि शिक्षा आवश्यक छ । आजको दिनमा सामुदायिक विद्द्यालयलाई वेवास्था गरियो भने भोलिको दिनमा सामुदायिक विद्द्यालय विद्द्यार्थीको अभाबमा नरहन सक्छन। यदी सामुदायिक विद्द्यालय भोलिका दिनमा नरहदा रास्ट्रले एकातर्फ देशको आवश्यकता अनुसारको शिक्षा भावी पिडीलाई उपलब्ध गराउन सक्दैन भने अर्को तर्फ गरीबका सन्तानहरु विद्द्यलयको चर्को शुल्क तिर्न नसकी निरक्षर रहनु पर्ने अवस्था आउन सक्छ। त्यसैले आजको आवश्यकता सामुदायिक विद्द्यालयको शैक्षिक गुणस्तरीय शिक्षाको स्थलोको रुपमा उभ्याउनु नै हो। यसको लागि सवै नेपाली चनाखो भै लाग्नु पर्छ। शिक्षालाई व्यापारको रुपमा भन्दा शैक्षिक केन्द्रको रुपामा नै बिकसित गर्नु पर्छ।

किन सामुदायिक विद्द्यालय अभिभावक र तिनका सन्तानको पहिलो रोजाई बन्न सकेका छैनन। यसको खोजि नीति गर्नु आजको पहिलो आवश्यकता हो। किनकि सामुदायिक विद्द्यालयमा नेतृत्व लिनेहरु पुरानो विचारधाराका शिक्षकहरु जो वर्तमान परिमार्जित समाजलाई बुज्न सकेका छैनन, हिजोको पुरानो शैलीलाई मात्र अगाल्दै छन, नया शैक्षिक सत्रको विद्द्यालय खोल्ने दिनसम्म विद्द्यार्थीलाई कुन माध्यमबाट पढाइ संचालन गर्ने, वर्ष भरिको योजना के हो , भर्ना अभियानमा पनि कर्म कान्डीको रुपमा मात्र गर्ने, अनि शिक्षक र सम्बन्धित सवै जागिरे मनोवृतिमा लाग्नु नै हो। यस क्षेत्रलाई विद्द्यार्थीको रोजाइअनुसारका अतिरिक्त शिपको सिकाई गराउन नसक्नु पनि नै हो। सराकारले निर्धारण गरेको पाठ्यक्रमको अतिरिक्त खेलकुद संगीत, नया सिर्जनाका क्रियाकलाप विद्द्यालयमा संचालन नगर्नु। केवल परीक्षामा प्राप्त गरेको राम्रो अंकले मात्र र उच्चा शिक्षाले मात्र जीवनलई सरलीकरण गर्दो रहेंनछ। जीवनमा नाचगान, संगीत, कला, खेलकुदअभिनय जस्ता पाटोले पनि समाजमा नाम र दाम कमाउन सघाउछ तर यस्ता जीवन उपयोगी शिपहरु सामुदायिक विद्द्यालयमा प्राय लुप्त अवस्थामा रहेका हुन्छन। यी र यस्तै शिपको सिकाइ पनि सामुदायिक विद्द्यालयमा व्यवस्थापन गर्न सक्नु पर्छ।

विद्द्यालयका नेत्रित्वकर्ताले उदोगतिमा लागेका विद्द्यालयलई हेरी चित्त बुझाउने तर अरुको सुझावलाई व्यवास्था गर्नु, आफु पनि नगर्ने अरुलाई पनि अघि सर्न नदिनु अर्को पाटो रहेको छ। विद्द्यालय व्यवस्थापन समितिमा पनि असली अभिभावक नहुनु । नक्कली अभिभावकलाई विद्द्यालयको चिन्ता हुदो रहेंनछ तर केवल प्र अ को यस म्यानको कारिन्दा वनिदिदा पनि विद्द्यालायाको रेखदेख हुन सक्दो रहेंनछ। विद्द्यालायाले न स्थानीय अभिभावक पाउछ न सक्कली अभिभावक नै। जसलाई विद्द्यालयको चिन्ता छैन, उसका आफ्ना सन्तान छैनन, त्यस्ता व्यक्तिहरु विद्द्यालयको र विद्द्यार्थीको कठिनाईको आवाजलाई सम्बोधन गर्न सक्दारहेनछन। आजको सामुदायिक विद्द्यालयको लागि विद्द्यालय परिवर्तन गर्छु भन्ने नेतृत्व, पढाईमा रुची राख्ने विद्द्यार्थी, पढाउनु पर्छ भन्ने अभिभावक, पेशापर्ति इमानदार शिक्षक, समाजाको सकारात्मक हेराइ र संरक्षण भएमा नेपालका सवै विद्द्यालयको नतिजा उत्कृस्ट हुनेछ अनि भावी सन्ततीको लागि पनि शिक्षाको लागि सहज र सरल सस्था सुरक्षित हुनेछन।

सामुदायिक विद्द्यालय हुने र नहुने सवैको लागि हुनुपर्छ। यो वगैचा हो र यसमा सवै किसिमका फूलहरु फकर्नु पर्छ। त्यसैले अहिले सामुदायिक विद्द्यालयमा देखिएको राजनैतिक खिचातानीबाट पनि मुक्त हुनुपर्छ। यसलाई रेखदेख गर्ने कार्य सवै नेपालीको हुने छ। जो जहा छ उसले यी विद्द्यालयको भलाइमा जुटी भावी संततीको लागि अध्ययनको केन्द्र बिन्दुमा विकसित गर्नु पर्छ।